Çelik Yay mı olurmuş? Babür İmparatorluğu’nun Kullandığı Çelik Yaylar.

Çelik Yay: Hindistan’da unutulmuş bir silah.

Yay denince aklımıza gelen ilk malzeme ahşap olur. Bin yıllardır sayısız topluluk gerek kompozit gerekse tek parça ahşap yaylar ile atış yaptı. Ta ki 18. yüzyıla kadar birileri metal kullanmaya karar verene dek. Çelik Yay, Hint ve İranlı ustalar tarafından çelik işlemeciliği başladığında yaylar için bu güçlü malzemeyi kullanmaya karar verdiklerinde doğmuş oldu.

İran ve Hindistan’da Çelik Yay

Hindistan, tamamen metalden ürettiği silahlarla ünlü bir ülkedir. “Naraca” adı verilen tamamen metalden yapılan oklar bile vardır. On sekizinci – on dokuzuncu yüzyıllarda, İran’da ve sonra da Babür İmparatorluğunda ustalar, çelikten yaylar yapmaya başladı. Bu yaylar elde nispeten ağırdı; ancak dayanıklıydı ve olumsuz iklim şartlarına iyi direniyorlardı. Bu nedenle, Hindistan’ın kuzey kesiminde bulunan iklim koşullarına karşı mükemmel bir silah oldu.

Çelik yay, hint yayı, babür yay

Kullanılan Materyaller

Yay için kullanılan malzeme ‘wootz’ (bulat, dımışki) adı verilen şam çeliğine benzeyen bir çelik formu idi. Dövülen metal, sert wootz çeliği ve daha yumuşak çelik tabakaların birleşimidir. Böylece tabakalar birlikte dövülerek soğuk kaynak işlemi vasıtasıyla oluşturulur. Japon kılıçları da benzer bir işlemle dövülürken, farkı Japonlar iki sert çelik kullanırken, wootz çeliği ile yapılan bıçakların yumuşak ve sert malzemeler ile beraber kompozit bir materyal oluşturulmasıdır.

Kullanılan kirişlerin çift örgülü (flemish) olduğu düşünülüyor. İlginç olan ise kirişte örgülerin bazı tellerinin bakırdan olması.

Çelik yay, hint yayı, babür yay

Çelik yay, hint yayı, babür yay

İşlemeler

Çelik yay üretimi denince Hindistan’daki bir şehir olan Haydarabad öne çıkıyor. Haydarabad’ın kuzeyinde, Bidari kentinde, çelik yaylar ve diğer silahlar “Bidri” usulü ile dekore edilirdi. Yay yapıldıktan sonra, çelik yüzey bakır sülfat ile işlem yapılırdı. Bu işlem yüzey, siyaha döndürüyor, ardından keskin bir bıçakla çeliğe desenler oyulup ve oyulmuş kanallara gümüş ve altın dövülüyordu.

Çelik yay, hint yayı, babür yay

Çelik Yay ne amaçla kullanılıyordu?

When Bahadur Shah applies an arrow to this bow on the field of battle, the firmament as a bow puts in its mouth the finger of astonishment with the arrow of the Milky Way
Son Babür Hükümdarı Bahadır Şah’ın yayında yazan yazı.

Yukarıdaki yazıyı ne kadar uğraşsak da karışık hint teşbihleri ve atasözlerinden dolayı çeviremedik. Doğru bulduğunuz bir çeviriyi bizimler paylaşmak isterseniz yorumlara yazmanız yeterli.

Daha önceden de belirttiğimiz gibi çelik yay lamine yaylara göre daha uzun ömürlü olduğu için tercih ediliyordu. Savaşta yaygın olarak kullanıldığına dair oldukça miktarda kanıt bulunmakta. Hatta, av ve spor için ağır kaçtıklarından sadece savaşta kullanıldığı düşünülüyor. Babür minyatürlerinde, bu yayı kullanan atlı okçular görmek mümkün. Ayrıca, Londra’daki Victoria and Albert Müzesi’nde de bu yayların kullanıldığını kanıtlayan büyük duvar kilimleri ve tablolar bulunuyor.

Copyright: © Victoria and Albert Museum

Menzili ve Ağırlığı

Araştırmacıların dediğini direkt olarak aktaralım:

“Dr. Elmer, yaklaşık 60 librelik bir yayı çekerek test etti. Farklı ağırlıkta oklarla menzil 88 ile 125 metre arasında değişiyordu. Derneğimizden Bay F. H. Lake, Elmer’in kullandığı yaydan biraz daha büyük olan bir yaya sahip; 45 lb’lik bir çekme ağırlığına ve 137 metre ortalama menzili var. Temperi azalmış olan kendi yayım ise 10 metreden öteye atamadı; buradan şunu anlıyoruz, demirciler çelikleri temperlerken, yayın gücünün belirleyen şeyin eller, gözler “hissetmek” olduğu açıktır.

Tarihi olarak da yayların menzilleri uzun değildi ve muhtemelen en iyi ihtimalle 200 metreyi aşmışlardır. Yeni yapılmış olanları hiç şüphesiz, 35 – 55 metre uzaklıktaki hafif zırhları delerek savaşta görevlerini yerine getirdiler.”

Çelik yay, hint yayı, babür yay Çelik yay, hint yayı, babür yay

Şu adresten, veya buradan daha farklı fotoğraflara ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar: ATARN, D. ElmySagittarius Twente

 

Çelik Yay mı olurmuş? Babür İmparatorluğu’nun Kullandığı Çelik Yaylar.” için 2 yorum

  • 1 Mart 2018 tarihinde, saat 19:18
    Permalink

    Bence o zaman için menzilleri fena değil

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.